Een farang vertelt

Nok is een jonge Thaise vrouw die in Mechelen woont. Elk jaar bezoekt ze haar grootouders die in Isaan wonen. In haar schaduw volgen we haar gedurende één van haar bezoeken.

We vertrekken rond 13.00 uur vanuit Zaventem, vol opwinding en verwachting. Het is de start van een lange reis. De grote luchthaven is druk met reizigers die hun eigen bestemmingen voor ogen hebben, maar voor ons is de bestemming duidelijk: Thailand. De vlucht naar Bangkok duurt ongeveer 11,5 uur.

Aangekomen op Suvarnabhumi Airport in Bangkok, zijn we snel door de douane en wachten we in de terminal op onze aansluitende binnenlandse vlucht naar Khon Kaen.

De vlucht naar Khon Kaen is kort. En we voelen de warmte van Thailand zodra we het vliegtuig verlaten. Bij aankomst worden we meteen opgewacht door de grootouders. Na de begroeting stappen we in hun pickup truck.

Welkom in Isaan

Na ongeveer 100 kilometer komen we aan bij ons verblijf. Een traditionele woning. De grootouders zijn trots op hun huis. We voelen ons meteen welkom.

We trekken onze schoenen uit en gaan binnen. Tijd om samen te koken.

Traditioneel werden huizen in Isaan gebouwd op houten palen (paalwoningen). Dit had meerdere voordelen: bescherming tegen overstromingen, betere ventilatie tegen de hitte en ruimte onder het huis voor opslag of dieren. Tegenwoordig zijn er ook veel huizen van beton, maar het idee van een open, luchtige leefruimte blijft belangrijk. De woonruimte is vaak eenvoudig ingericht, met een groot terras of open ruimte waar familie samenkomt om te eten, praten of gasten te ontvangen.

Avondmaal

In Isaan is samen eten op een mat (เสื่อ – suea) een heel vertrouwd en warm tafereel. Het gebeurt vaak buiten, op de grond onder het huis of in de schaduw van een boom, waar het wat koeler is.

De familie spreidt een gevlochten rieten mat uit op de grond. In het midden worden verschillende gerechten geplaatst in kleine schalen: kleefrijst (khao niao), pittige papajasalade (som tam), gegrilde kip (kai yang), soep of een pittige dipsaus (jaew). Iedereen zit in een kring rond het eten, meestal met de benen gekruist of opzij gevouwen.

Kleefrijst speelt een centrale rol. Men neemt een klein stukje rijst met de hand, rolt het tot een bolletje en gebruikt het om andere gerechten op te nemen. Lepels worden vaak gedeeld voor de gemeenschappelijke schotels, maar eten gebeurt grotendeels met de hand en een lepel. Het delen van gerechten versterkt het gevoel van verbondenheid.

Er is geen strikte volgorde zoals bij een westers diner. Iedereen neemt wat hij wil, wanneer hij wil. Er wordt gepraat, gelachen en soms zachtjes muziek gespeeld op de achtergrond. Het tempo is ontspannen. Kinderen lopen in en uit, buren schuiven gemakkelijk aan.

Kaarten

In Isaan spelen kaarten een bijzondere rol binnen het sociale leven. Ze worden niet alleen gebruikt als spel, maar vooral als manier om samen te zijn, te ontspannen en plezier te maken met familie, vrienden en dorpsgenoten. In veel dorpen zie je mensen samenkomen op een terras, onder het huis of in een kleine winkel om kaarten te spelen. Het gaat vaak minder om winnen en meer om gezelligheid. Tijdens festivals, familiebijeenkomsten, na het werk en zelfs voor een crematieceremonie kan een kaartspel uren duren (soms een hele nacht door).

Voor oudere generaties is kaarten een vaste gewoonte, een moment van rust na het werk op het land. Jongeren spelen tegenwoordig ook digitale spellen, maar traditionele kaartspellen blijven een belangrijk onderdeel van de dorpscultuur.

Hoewel kaarten soms geassocieerd worden met gokken, ligt in Isaan de nadruk vaak op respectvolle en ontspannen samenkomst. Het spel versterkt sociale banden en geeft mensen de kans om verhalen te delen en samen tijd door te brengen.

Slaapgewoonten

In Isaan slapen mensen vaak op matrassen of dunne matten op de vloer. Dit is praktisch, omdat de ruimte overdag kan worden gebruikt voor andere activiteiten. Sommige gezinnen rollen de matten 's ochtends op om plaats te maken. Door het warme klimaat slapen mensen soms met ventilatoren of open ramen voor frisse lucht. In landelijke gebieden is het niet ongewoon dat mensen vroeg naar bed gaan en vroeg opstaan, afgestemd op het daglicht en het werk op het land.

Hoewel moderne bedden en airconditioning steeds vaker voorkomen, blijven eenvoud en functionaliteit belangrijk. De slaapomgeving is vaak minimalistisch, met nadruk op rust, koelte en nabijheid van familie. Zo vormen woning en slaapgewoonten in Isaan een mooie mix van praktische aanpassing aan het klimaat en sterke sociale tradities.